Is al het houten speelgoed Montessori?
Als je online zoekt naar Montessori speelgoed kom je al snel prachtige afbeeldingen tegen van houten materialen, rustige kleuren en mooi ingerichte speelgoedkasten. Daardoor ontstaat soms het idee dat Montessori vooral betekent: houten speelgoed. Maar klopt dat eigenlijk?
Het korte antwoord: nee. Niet alles wat van hout is gemaakt, is automatisch Montessori. En andersom hoeft iets niet altijd van hout te zijn om binnen de Montessori visie te passen.
Montessori gaat niet in de eerste plaats over hoe speelgoed eruitziet, maar over wat het kind ermee kan doen.
Waarom zie je dan zoveel houten materialen?
Het klopt dat veel klassieke Montessori materialen van hout gemaakt zijn. Daar zitten ook goede redenen achter.
Hout is stevig, duurzaam en heeft een natuurlijke uitstraling. Het heeft gewicht, structuur en voelt anders aan dan bijvoorbeeld kunststof. Jonge kinderen leren veel via hun zintuigen en het materiaal waarmee ze werken speelt daarin een rol.
Daarnaast zijn Montessori materialen ontworpen om lang mee te gaan. Ze worden niet gemaakt om een paar weken interessant te zijn, maar om kinderen de mogelijkheid te geven dezelfde vaardigheid opnieuw te blijven oefenen en steeds verder te verfijnen.
Toch is het materiaal waarvan iets gemaakt is maar één onderdeel van het verhaal.
Een houten speelgoedtelefoon met knipperende lampjes wordt niet ineens Montessori omdat de buitenkant van hout is. En een gewone glazen kan waarmee een kind leert schenken kan juist heel goed passen binnen Montessori.
Wat maakt iets dan Montessori?
Wat je je eigenlijk wilt afvragen bij elk product is: "Wat nodigt dit mijn kind uit om te doen?"
Een materiaal dat aansluit bij Montessori stimuleert een kind om actief bezig te zijn. Het kind ontdekt, probeert, herhaalt en leert door ervaring. Veel Montessori materialen richten zich daarom op één duidelijke vaardigheid tegelijk. Het kind kan zich concentreren op wat het aan het oefenen is zonder veel afleiding.
Denk bijvoorbeeld aan een puzzel waarbij een kind vormen leert herkennen, een activiteit waarbij het bewegingen verfijnt of materialen waarmee een kind zelfstandig een taak kan oefenen. Het doel is niet vermaak alleen. Het doel is ontwikkeling.
Niet elk mooi speelgoed is automatisch beter
Tegenwoordig wordt het woord Montessori veel gebruikt. Soms zelfs voor producten die weinig met de oorspronkelijke visie van Maria Montessori te maken hebben. Een houten regenboog, stapeltoren of mooi vormgegeven speelgoed kan prachtig zijn en veel speelwaarde hebben, maar dat betekent niet automatisch dat het Montessori materiaal is.
Speelgoed hoeft niet altijd officieel Montessori te zijn om waardevol te zijn. Kinderen hebben ook ruimte nodig voor creativiteit, beweging en fantasie. Het belangrijkste is dat we bewust kijken naar wat we aanbieden.
- Helpt het mijn kind om zelf actief te ontdekken?
- Past het bij de ontwikkeling van mijn kind?
- Nodigt het uit tot concentratie of vooral tot kijken en consumeren?
Montessori gaat verder dan speelgoed
Misschien wel het grootste misverstand is dat Montessori vooral draait om de hoeveelheid materialen. Natuurlijk is er ondersteunend materiaal, maar een kind kan prima opgroeien volgens Montessori principes zonder een kamer vol Montessori materialen.
Een kind dat helpt met koken, zelf zijn schoenen probeert aan te trekken of leert zorgen voor zijn omgeving, is ook bezig met belangrijke Montessori principes. De materialen zijn hulpmiddelen. Ze ondersteunen de ontwikkeling, maar vormen niet de basis. De basis blijft de manier waarop we naar kinderen kijken.
Houten speelgoed en Montessori in het kort
Houten speelgoed kan prachtig aansluiten bij Montessori, maar hout alleen maakt iets nog geen Montessori materiaal.
Een goed gekozen materiaal helpt een kind om zelfstandig te ontdekken, te oefenen en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Soms is dat een speciaal ontworpen Montessori materiaal en soms is het iets eenvoudigs uit het dagelijks leven.
Het gaat uiteindelijk niet om een perfecte speelgoedkast, maar om de vraag: "Helpt dit mijn kind groeien?"
---
Bronnen
Association Montessori Internationale
https://montessori-ami.org
Maria Montessori, The Discovery of the Child, 1948
Maria Montessori, The Absorbent Mind, 1949
Paula Polk Lillard, Montessori: A Modern Approach, 1972